Πρώτα η υπουργός!

Το υπουργείο Παιδείας συνεχίζει τις περικοπές σε δαπάνες. Μείωση επιδομάτων των εκπαιδευτικών και μείωση των προσλήψεων, ενώ παράλληλα λαμβάνει οικονομικά μέτρα, τα οποία ονομάζει "πρώτα ο μαθητής" και "αναβάθμιση του ρόλου του εκπαιδευτικού". Συνεχίζει να μειώνει μισθούς, ακόμα και των ωρομισθίων http://www.alfavita.gr/apodoxes/ap29_4_10_2139.php . Παράλληλα, όμως φροντίζει για την ανάπτυξη της τέχνης και της καλαισθησίας, επιλέγοντας κουρτίνες αξίας 200.000 ευρώ για το υπουργείο παιδείας. http://www.esos.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=7629:-------200000-&catid=239:2009-12-01-15-36-00&Itemid=1624 Πρώτα η υπουργός!

Προπαγάνδα... τέχνη ή επιστήμη;

 Έχοντας να παρουσιάσω το θέμα προπαγάνδα στην Γ Λυκείου στο μάθημα της έκθεσης συνάντησα σε πολλά κείμενα το επιχείρημα πως η κοινωνιολογία και η κοινωνική ψυχολογία προσφέρουν πληθώρα τεχνικών για να μας πείσουν. Το αναγνωστικό ταξίδι μου  στους δρόμους της κοινωνικής ψυχολογίας, κυρίως, με οδήγησε σε πολλές τεχνικές τις οποίες θα χαρακτήριζα ανησυχητικές. Κατ' αρχήν θα ήθελα να αναφερθώ στον Gustave Le Bon. Το έργο του αν και εντάσσεται στα πρώιμα έργα της κοινωνικής ψυχολογίας και βρίσκεται έξω από την επιστημονική μεθοδολογία αποτελεί το νούμερο ένα σε πωλήσεις σύγγραμμα που αφορά τον επιστημονικό κόσμο παγκοσμίως. Η έρευνά του για την ψυχολογία της μάζας τρομάζει και τον πιο απλό αναγνώστη. Συνοπτικά, θα αναφερθώ στα τρία στάδια προκειμένου να πετύχει κανείς την υποβολή. Η ομιλία σύμφωνα με τον Le Bon αποτελεί το πιο άψογο μέσο επιρροής της μάζας.  Χρειάζεται, πρώτον την παράσταση, δηλαδή κάποιον χώρο (πλατεία, εκκλησία, ναό), δεύτερον την τελετουργία, την άμεση συμμετοχή των συμμετεχόντων (σκέψου τους ψηφοφόρους με τα σημαιάκια ανα χείρας που τα κουνούν πριν καν εμφανιστεί ο ομιλών) και, τέλος, την πειθώ, η οποία πρέπει να χαρακτηρίζεται από δήλωση, μια σαφή και αναμφισβήτητη ιδέα και από επανάληψη της δήλωσης.  Ένα άλλο εντυπωσιακό και τρομακτικό παράλληλα στοιχείο είναι πως το βιβλίο του "The crowd; study of the popular mind'' αποτέλεσε εγκόλπιο του Χίτλερ και του Μουσολίνι. Αν σκεφτεί κανείς πως αυτά τα επεξεργάστηκε το 1895 και πως αποτελούν την αρχή της κοινωνικής ψυχολογίας δεν μπορεί να φανταστεί κανείς τις διαστάσεις που έχει πάρει η επιστήμη αυτή μέχρι σήμερα. Ενδεικτικά μπορούμε να αναφέρουμε ότι ο κλάδος αυτός της ψυχολογίας μελετά τον ηγέτη, την πειθώ, την αλλαγή των κοινωνικών στάσεων, την διατομική επιρροή, την μίμηση και βρίσκει εφαρμογή σε τομείς όπως η διαφήμιση και η πολιτική. Εύκολα φαντάζεται κανείς τους κινδύνους που μπορεί να προκύψουν από  την ανάπτυξη αυτής της επιστήμης. Τι κάνει το σχολείο όμως μπροστά σε αυτόν τον κίνδυνο; Συνεχίζει έναν παραδοσιακό τρόπο μάθησης και ακόμη χειρότερα ένα παραδοσιακό τρόπο αξιολόγησης, που ας μην γελιόμαστε είναι και το βασικότερο εμπόδιο της προόδου της εκπαίδευσης στο σχολείο σε συνδυασμό με τον γραφειοκρατικό χαρακτήρα της. Προτιμούμε να αξιολογούμε τους μαθητές σε γραμματικά και συντακτικά φαινόμενα, καθώς επίσης και στη λογοτεχνία να ζητούμε χαρακτηρισμό ηρώων και συσχετισμό του κειμένου με τα βασικά χαρακτηριστικά του καλλιτέχνη. Δεν λέω ότι αυτά δεν είναι χρήσιμα, αλλά ο μαθητής έχει ανάγκη πρώτα άλλα πράγματα και ειδικά σήμερα που η υποβολή έχει γίνει επιστήμη. Η ανάπυξη της κριτικής σκέψης είναι η βασικότερη ικανότητα που πρέπει να αναπτύξουμε στο σχολείο και πρέπει να την διδάξουμε με την κατάλληλη μέθοδο.

Επιστήμη, Εξειδίκευση και Εκπαίδευση

     Βοηθάει η εξειδίκευση στην Επιστήμη; Έως πιο βαθμό; Για να κατανοήσουμε το ερώτημα θα ήταν πιο χρήσιμο να έχουμε στο νου μας ένα παράδειγμα. Ας θεωρήσουμε πως ενδιαφερόμαστε για την Κλασική Αρχαιολογία. Δύο προβλήματα συναντούμε ως προς την εξειδίκευση. Αρχικά, διασπάται ως αντικείμενο, διότι αποκόπτεται από άλλα πεδία, αρκεί να αναφέρουμε πως η Ιστορία της Αρχαίας Τέχνης, η Ιστορία της Αρχαίας Λογοτεχνίας και οι Πολιτικοί θεσμοί θεωρούνται ως αυτόνομα πεδιά. Παράλληλα, μπορεί να αναλογιστεί την πληθώρα των εξειδικευμένων κλάδων ως προς το υλικό: Παπυρολογία, Νομισματική, Επιγραφική. Επίσης, η ίδια η Κλασική Αρχαιολογία διασπάται από τους κλάδους που συνδέονται διαχρονικά μ΄' αυτήν, με την προϊστορική αρχαιολογία, την χριστιανική αρχαιολογία και τη ιστορία της βυζαντινής τέχνης, την ιστορία της τέχνης και τις αρχαιολογίες μη- ευρωπαϊκων πολιτισμών.Αναρωτιόμαστε, λοιπόν, αν αυτή η διάσπαση βοηθάει την προώθηση της επιστήμης και αν ο ερευνητής προσεγγίζει την αλήθεια του φαινομένου με το οποίο ασχολείται.

     Στη απάντηση αυτού του ερωτήματος πρέπει να λάβουμε υπόψη μας πως η εξειδίκευση είναι απαραίτητη για την οικονομία της εργασίας. Υπάρχει τέτοιος όγκος πληροφοριών που δεν μπορεί ένας μεμονωμένος επιστήμονας να απαντήσει σ΄ 'ενα τέτοιο όγκο πληροφοριών. Επίσης, υπάρχει κίνδυνος ερασιτεχνίας. Τι μπορεί όμως να γίνει; Δεν πρέπει να χάνουμε την ουσία του φαινομένου που μελετούμε. Για να επιτευχθεί όμως αυτό πρέπει ο κάθε ερευνητής να μάθει να συνεργάζεται με τους άλλους.

     Αφού λοιπόν η εκπαίδευση μας προετοιμάζει για την ενήλικη ζωή και αφού τα μαθήματα της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης προσπαθούν να μας δώσουν κομμάτια της αλήθειας, δεν πρέπει να εθίσουμε τους μαθητές σε τέτοιου είδους μεθόδους εργασίας. Μιας και όλες οι δουλειές εξειδικεύονται και υπάρχει ανάγκη συνεργασίας δεν πρέπει να εθίσουμε τους μαθητές στη συνεργασία. Πως θα επιτευχθεί αυτό εκτός από τις μεθόδους ομαδικής εργασία σε συνδυασμό με τη μέθοδο project που συνταιριάζει με τους τρόπους επιστημονικής έρευνας.

Είναι ο Ζορμπάς ο Υπεράνθρωπος του Νίτσε;

Ο Νίτσε και ο Υπεράνθρωπος επηρέασαν τον Καζαντζάκη. Ο Νίτσε ως φιλόσοφος χρησιμοποιήθηκε από τον Χίτλερ και την εθνικοσοσιαλιστική ιδεολογία του και ως γνωστό αδικήθηκε. Αυτό όμως που θα πρεπε να προσέξουμε εμείς είναι τη σύνδεση ανάμεσα; στον Ζαρατούστρα, τον Νίτσε,  τον Καζαντζάκη, τον Ζορμπά. Ο σύνδεσμος βρίσκεται κάπου ανάμεσα και βρίσκεται στον υπαρξισμό, στον Σαρτρ και κυρίως στον Ανρί Μπεργκσον και τη θεωρία του για τη ζωική ορμή. Η ζωική μορφή είναι εκείνη η τυφλή, ανυπότακτη σε κανόνες δύναμη που δρά έξω από κάθε προγραμματισμό και σκοπιμότητα. Αυτή η δύναμη είναι υπεύθυνη για τη ζωή. Ο Μπερκσόν την έθεσε ως αρχή της θεωρίας του για την ύπαρξη ζωής. Ο Καζαντζάκης παίρνει αυτή τη ζωική μορφή και τη διαμορφώνει στην "ασκητική" του ως τον " ανήφορο, προς τη σύνθεση, προς τη ζωή, προς την αθανασία"   Ο συγγραφέας του Ζορμπά. λοιπόν,  δεν είναι αυτός που ψάχνει τον υπεράνθρωπο μέσα από τις βασικές αρχές του υπαρξισμού; Οι υπαρξιστές δεν είναι αυτοί που αναζήτησαν απαντήσεις μακριά από τη φιλοσοφία ως αντικειμενική και θεωρητική επιστήμη, αλλά μέσα από την ίδια τη ζωή; Οι υπαρξιστές δε θέτουν στο κέντρο τους τον ίδιο τον άνθρωπο; ¨Ετσι, και ο Καζαντζάκης αναζητά απαντήσεις στα ερωτήματα της ζωής μέσα στην ίδια τη ζωή. Απορρίπτει το καρτεσιανο "σκέφτομαι άρα υπάρχω και  μέσα από τον απλοίκό άνθρωπο υιοθετεί το δρω/ζω άρα υπάρχω.

Αλέξης Ζορμπάς νεοελληνική λογοτεχνία Β λυκείου

Το πρόβλημά μου ανέκυψε όταν κλήθηκα να διδάξω σε επαλ νεοελληνική λογοτεχνία. Όπως ορισμένοι γνωρίζουν τα κείμενα που διδάσκονται στο Γενικό Λύκειο, διδάσκονται και στα ΕΠΑΛ. Είναι ιδιαίτερα δύσκολο να επιλέξεις για τα παιδιά του ΕΠΑΛ κείμενα του Βιζυηνού και του Παπαδιαμάντη. Αδυνατούν να καταλάβουν τη γλώσσα. Επέλεξα ένα κείμενο του Καζαντζάκη και, συγκεκριμένα, ένα απόσπασμα από τον Αλέξη Ζορμπά. Το συγκεκριμένο απόσπασμα αφορά ένα επεισόδιο ανάμεσα στους δυο ήρωες, ύστερα από το θάνατο της μαντάμ Ορτάνς. Σε γενικό πλαίσιο έχουμε τον Ζορμπά, έναν άνθρωπο της δράσης να απαιτεί από τον αφηγητή  - άνθρωπο της σκέψης να του λύσει  υπαρξιακά  προβλήματα. Το απόσπασμα σε επίπεδο γλωσσικό έγινε κατανοητό από τους μαθητές. Το πρόβλημα είναι κατα πόσο θα καταλάβουν ότι υπαρξιακά ερωτήματα του τύπου γιατί μας έφτιαξε ο Θεός, αφού θα πεθάνουμε ή ποιος έφτιαξε τον  κόσμο μας απασχολούν όλους, ιδιαίτερα αν έχουμε χάσει κάποιον δικό μας άνθρωπο. Στην επόμενη συνάντηση σκέφτηκα να πριν την ανάλυση να παρουσιάσω μερικές εικόνεςπου θα δείχνουν αυτό το θέμα. Εικόνες από εξώφυλλα CD, βιβλία κ.α. που δείχνουν την υπαρξιακή αγωνία.

Το δύσκολο για μένα είναιο καταρχήν να τους δείξω πως αυτά τα ερωτήματα υπάρχουν και σήμερα. Πρέπει να τους θυμήσω ότι υπάρχουν γύρω τους και πως λίγο πολύ όλους μας έχουν απασχολήσει ή  θα μας απασχολήσουν. Ελπίζω να πετύχω την έλκυνση του ενδιαφέροντός τους.

Πρόσθετη Διδακτική Στήριξη

      Πρόκειται για πρόγραμμα αντισταθμιστικής αγωγής που στόχο έχει να βοηθήσει τους μαθητές να ανταπεξέλθουν στις μαθητικές του υποχρεώσεις. Το πρόβλημα που προέκυπτε ήταν ποιοι καθηγητές θα διδασκαν. Τα τυπικά κριτήρια και οι νόμοι ουσιαστικά καταργούνταν, μιας και οι υποψήφιοι κατέθεταν ένα βιογραφικό και μία αίτηση και από εκεί και πέρα ήταν στο χέρι του διευθυντή του σχολείου και αργότερα του διευθυντή της εκάστοτε περιφέρειας η επιλογή του καθηγητή και των ωρών που θα δίνονταν. Φυσικά η πρόσθετη διδακτική στήριξη έγινε χώρος μικροπολιτικής και οι ώρες ΠΔΣ δίδονταν σ΄αυτούς που τηρούσαν πράσινα και μπλε κριτήρια. Προσφάτως, η νέα υπουργός παιδείας έθεσε νέα κριτήρια - έτος κτήσης πτυχίου και σε περίπτωση ισοβαθμίας, βαθμό πτυχίου. Επίσης, θα υπάρχει συμμετοχή του συλλόγου διδασκόντων και ενημέρωση του συλλόγου γονέων και κηδεμόνων. Δυστυχώς όμως η νέα υπουργός δεν έθεσε ως κριτήριο και κατα την ταπεινή μου γνώμη ως βασικό κριτήριο την βαθμολογία από το Ασεπ. Πρέπει το συμβούλιο αυτό να αναβαθμιστεί και να κρατήσει ακέραιο χαρακτήρα. Όπως και οι πανελλαδικές εξετάσεις να θεωρηθεί  ως ένα χώρος προώθησης της αξιοκρατίας, για να απομακρυνθούμε επιτέλους από την μικροπολιτική και τους τοπικούς παράγοντες

Μανταμάδος - Ταξιάρχης

Εντυπωσιακή η εικόνα στον Μανταμάδο. Η μοναδική ανάγλυφη εικόνα της Ελλάδος , μιας και η Ορθόδοξη εκκλησία απαγορεύει τέτοιου είδους εικόνες. Η δημιουργία της ανάγεται στον 10ο με 11ο αιώνα μ.Χ., όταν στο Αιγαίο έπλεαν τα πλοία των Σαρακηνών κουρσάρων. Οι κουρσάροι επιτέθηκαν στην καλά οχυρωμένη σαν κάστρο μονή, όταν το σήμαντρο καλούσε τους μοναχούς για την ορθρινή ακολουθία. Οι Σαρακηνοί  σκότωσαν όλους τους μοναχούς εκτός από τον δόκιμο καλόγερο Γαβριήλ που σώθηκε από τον Άγιο. Ο δόκιμος ευχαρίστησε τον Αρχάγγελο και του ζήτησε να του επιτρέψει να τον απεικονίσει. Έτσι, από το ασπρόχωμα και το αίμα των μοναχών έφτιαξε την εικόνα. Σήμερα συγκεντρώνει πλήθος κόσμου, ενώ είναι ο πολιούχος, όχι μόνο του Μανταμάδου, αλλά και ολόκληρου του νησιού.  

Διαθεματικότητα: ανάγλυφη απεικόνιση και θέση εκκλησίας, η αντίθεση ανατολικής και δυτικής εκκλησίας ως προς την χρήση εικόνων και τα στοιχεία δραματικότητας της δυτικής εκκλησίας, η αγγειοπλαστική στον Μανταμάδο , το χώμα ως πρωταρχικό στοιχείο σύστασης του ανθρώπου (Αδάμ, Μιλήσιοι φιλόσοφοι και τα τέσσερα στοιχεία), το χώμα σ΄όλα τα επίπεδα(φιλοσοφία,  γεωολογία κ.α.).