Έχοντας να παρουσιάσω το θέμα προπαγάνδα στην Γ Λυκείου στο μάθημα της έκθεσης συνάντησα σε πολλά κείμενα το επιχείρημα πως η κοινωνιολογία και η κοινωνική ψυχολογία προσφέρουν πληθώρα τεχνικών για να μας πείσουν. Το αναγνωστικό ταξίδι μου στους δρόμους της κοινωνικής ψυχολογίας, κυρίως, με οδήγησε σε πολλές τεχνικές τις οποίες θα χαρακτήριζα ανησυχητικές. Κατ' αρχήν θα ήθελα να αναφερθώ στον Gustave Le Bon. Το έργο του αν και εντάσσεται στα πρώιμα έργα της κοινωνικής ψυχολογίας και βρίσκεται έξω από την επιστημονική μεθοδολογία αποτελεί το νούμερο ένα σε πωλήσεις σύγγραμμα που αφορά τον επιστημονικό κόσμο παγκοσμίως. Η έρευνά του για την ψυχολογία της μάζας τρομάζει και τον πιο απλό αναγνώστη. Συνοπτικά, θα αναφερθώ στα τρία στάδια προκειμένου να πετύχει κανείς την υποβολή. Η ομιλία σύμφωνα με τον Le Bon αποτελεί το πιο άψογο μέσο επιρροής της μάζας. Χρειάζεται, πρώτον την παράσταση, δηλαδή κάποιον χώρο (πλατεία, εκκλησία, ναό), δεύτερον την τελετουργία, την άμεση συμμετοχή των συμμετεχόντων (σκέψου τους ψηφοφόρους με τα σημαιάκια ανα χείρας που τα κουνούν πριν καν εμφανιστεί ο ομιλών) και, τέλος, την πειθώ, η οποία πρέπει να χαρακτηρίζεται από δήλωση, μια σαφή και αναμφισβήτητη ιδέα και από επανάληψη της δήλωσης. Ένα άλλο εντυπωσιακό και τρομακτικό παράλληλα στοιχείο είναι πως το βιβλίο του "The crowd; study of the popular mind'' αποτέλεσε εγκόλπιο του Χίτλερ και του Μουσολίνι. Αν σκεφτεί κανείς πως αυτά τα επεξεργάστηκε το 1895 και πως αποτελούν την αρχή της κοινωνικής ψυχολογίας δεν μπορεί να φανταστεί κανείς τις διαστάσεις που έχει πάρει η επιστήμη αυτή μέχρι σήμερα. Ενδεικτικά μπορούμε να αναφέρουμε ότι ο κλάδος αυτός της ψυχολογίας μελετά τον ηγέτη, την πειθώ, την αλλαγή των κοινωνικών στάσεων, την διατομική επιρροή, την μίμηση και βρίσκει εφαρμογή σε τομείς όπως η διαφήμιση και η πολιτική. Εύκολα φαντάζεται κανείς τους κινδύνους που μπορεί να προκύψουν από την ανάπτυξη αυτής της επιστήμης. Τι κάνει το σχολείο όμως μπροστά σε αυτόν τον κίνδυνο; Συνεχίζει έναν παραδοσιακό τρόπο μάθησης και ακόμη χειρότερα ένα παραδοσιακό τρόπο αξιολόγησης, που ας μην γελιόμαστε είναι και το βασικότερο εμπόδιο της προόδου της εκπαίδευσης στο σχολείο σε συνδυασμό με τον γραφειοκρατικό χαρακτήρα της. Προτιμούμε να αξιολογούμε τους μαθητές σε γραμματικά και συντακτικά φαινόμενα, καθώς επίσης και στη λογοτεχνία να ζητούμε χαρακτηρισμό ηρώων και συσχετισμό του κειμένου με τα βασικά χαρακτηριστικά του καλλιτέχνη. Δεν λέω ότι αυτά δεν είναι χρήσιμα, αλλά ο μαθητής έχει ανάγκη πρώτα άλλα πράγματα και ειδικά σήμερα που η υποβολή έχει γίνει επιστήμη. Η ανάπυξη της κριτικής σκέψης είναι η βασικότερη ικανότητα που πρέπει να αναπτύξουμε στο σχολείο και πρέπει να την διδάξουμε με την κατάλληλη μέθοδο.
